Spiling to jedna z najstarszych bioinżynieryjnych metod ochrony brzegów. Prawidłowo zainstalowany kosz iwowy może zacząć pełnić funkcję ekologiczną już w pierwszym sezonie wegetacyjnym.

Niezbędne przygotowania przed instalacją

Przed przystąpieniem do prac należy uzyskać pozwolenie wodnoprawne od właściwego regionalnego zarządu gospodarki wodnej (RZGW). Prace przy korycie rzeki zaliczane są do szczególnego korzystania z wód w myśl ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2023 r. poz. 1870). Planowanie powinno obejmować:

  • ocenę długości odcinka wymagającego umocnienia
  • pomiar nachylenia skarpy brzegowej
  • oszacowanie przepływu miarodajnego dla danego odcinka
  • dokumentację fotograficzną stanu wyjściowego

Zbieranie i przygotowanie materiału

Materiał do spilingu zbiera się w późnej zimie — od stycznia do połowy marca, przed rozwojem pąków. Gałęzie powinny mieć:

  • długość 1,2–2,0 m (pionowe pale) i 0,8–1,5 m (poziome przeplatki)
  • grubość przy nasadzie 1,5–4 cm
  • brak widocznych oznak chorób kory lub drewna

Do instalacji zimowo-wiosennej nie jest wymagana żadna specjalna obróbka. Gałęzie powinny być sadzone jak najszybciej po zebraniu, aby zachować zdolność ukorzeniania. Jeśli prace są planowane na kilka tygodni po zbiorze, materiał przechowuje się w piwnicy lub przykrywa wilgotną tkaniną.

Etapy montażu

1. Przygotowanie skarpy

Skarpę należy wyrównać i usunąć gruz, kamienie i luźne elementy, które mogłyby uszkodzić ukorzenioną strukturę. Jeśli skarpa jest zbyt stroma (powyżej 70°), konieczne może być wstępne ukształtowanie nasypu.

2. Wbijanie pionowych kołków

Pionowe kołki o grubości 3–5 cm wbija się w skarpę w odległości 20–30 cm od siebie, prostopadle do linii wody. Głębokość wbicia powinna wynosić co najmniej jedną trzecią długości kołka — w praktyce 40–60 cm. Do wbijania stosuje się drewnianą bijak lub lekki młot.

3. Przeplatanie poziomych gałęzi

Poziome gałęzie przeplatane są na przemian między kołkami — od dołu ku górze. Pierwszy rząd powinien znajdować się na poziomie lub tuż poniżej linii zwykłego niskiego stanu wody. Kolejne rzędy co 20–30 cm. Gałęzie prowadzone są z lekkim skosem w dół, by część zakończeń znalazła się w gruncie — ułatwia to ukorzenianie.

4. Zagęszczanie i uszczelnianie

Przestrzeń za konstruowaną ścianką zasypuje się lokalnym gruntem wykopu lub mieszaniną ziemi i piasku. Grunt ubija się ręcznie warstwa po warstwie. Luźne końce gałęzi od strony wody mogą być przycinane, ale nie jest to wymagane.

Pierwszosezonowa pielęgnacja

W pierwszych miesiącach po instalacji zaleca się:

  • kontrolę wizualną po każdym wyraźnym wezbraniu
  • uzupełnienie wybitych kołków lub rozerwanych przeplatek
  • usunięcie gatunków inwazyjnych (np. barszczu Sosnowskiego) z bezpośredniego sąsiedztwa

Typowy czas pojawienia się pierwszych korzeni i pędów to 4–8 tygodni po instalacji, w zależności od temperatury wody i gleby.

Powiązane: Dobór wikliny do umocnień i Bioinżynieria rzeczna.

Źródło zewnętrzne: Wody Polskie — informacje dla podmiotów korzystających z wód